سرویس علمی فرهنگی خبرگزاری «حوزه» به مناسبت فرارسیدن ماه شعبان المعظم ، مهم ترین وقایع این ایام و اعمال این ماه مبارک را منتشر می کند.

سوم ماه:

ولادت با سعادت امام حسین(علیه السلام) است.

 به گفته «شیخ طوسى» در «مصباح»، ولادت آن حضرت - طبق روایتى از امام حسن عسکرى(علیه السلام) - در روز پنج شنبه، سوم شعبان واقع شده است.(1) (سال سوم هجرى).

 چهارم ماه:

 بنا بر قولى، ولادت حضرت اباالفضل العبّاس(علیه السلام) است. (سال 26 هجرى).

 پنجم ماه:

 بنابر قولى، ولادت امام زین العابدین على بن الحسین(علیهما السلام) است. (سال 38 هجرى).

 پانزدهم ماه:

 میلاد مسعود منجى عالم بشریّت، حضرت حجّة بن الحسن امام زمان(عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف) مى باشد که در سال 255، در «سامرّا» واقع شد.

 فضيلت ماه شعبان

ماه شعبان یکى از عزیزترین ماه هاى اسلامى و یادآور خاطره هاى بزرگی است که از همه مهمتر، خاطره میلاد مبارک سالار شهیدان کربلا، امام حسین(علیه السلام) (در سوم ماه) و میلاد فرخنده حضرت مهدى(علیه السلام) (در پانزدهم ماه) است که فضاى این ماه را به بوى ولایت عطرآگین ساخته است.

 در فضیلت این ماه، همین بس که ماه پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) نامیده شده و هنگامى که آن حضرت هلال ماه را مشاهده مى کرد، دستور مى داد، کسى در سراسر مدینه ندا دهد که: اى مردم! این ماه، ماه من است، خدا رحمت کند کسى که مرا بر ماه من یارى دهد، یعنى آن را روزه بدارد!

 مرحوم محدّث قمى، حدیثى را از تفسیر امام حسن عسکرى(علیه السلام) در فضیلت روز اوّل ماه شعبان نقل فرموده که در واقع مربوط به تمام ماه شعبان است، این حدیث بسیار پرمعنا و در عین حال بسیار مفصّل است که ایشان آن را تلخیص کرده و ما هم به ملاحظه حال خوانندگان بار دیگر، آن را خلاصه مى کنیم; خلاصه حدیث چنین است:

 امیر مؤمنان على(علیه السلام) روز اوّل ماه شعبان، گروهى را مشاهده کرد که در مسجد نشسته اند و سخنان بیهوده و ناآگاهانه، درباره قضا و قدر مى گویند و صداى جار و جنجالشان فضا را پر کرده; فرمود: این گونه سخنان را رها کنید! امروز روز اوّل ماه شعبان است، و از این نظر شعبان نامیده شده، که مرکز شعبه ها و شاخه هاى خیرات و نیکى هاست، شعبه هاى خیراتِ نماز، روزه، زکات، امر به معروف و نهى از منکر و نیکى به پدر و مادر و همسایگان و صدقه به نیازمندان و اصلاح در میان مردم و مانند آن است.

 سپس امام(علیه السلام) به حدیثى از رسول اکرم(صلى الله علیه وآله) اشاره کرد که خلاصه اش چنین است:

 پیامبر(صلى الله علیه وآله) فرمود: روز اوّل ماه شعبان که مى شود، خداوند امر مى کند درهاى بهشت باز شود و دستور مى دهد به درخت «طوبى»(2) که شاخه هایش را به مردم دنیا نزدیک کند و منادى از سوى پروردگار صدا مى زند که این شاخه هاى درخت «طوبى» در دسترس شماست، به آنها بیاویزید که شما را به سوى بهشت مى برد، و از شاخه هاى درخت «زقّوم» بپرهیزید و به آن چنگ نزنید که شما را به سوى دوزخ مى کشاند.

 سپس افزود: به خدایى که مرا به رسالت برگزیده سوگند! که هر کس در این روز به سراغ یکى از کارهاى خیر برود، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته و او را به سوى بهشت مى کشاند و هر کس به سراغ یکى از کارهاى شرّ برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» چنگ زده و او را به سوى دوزخ مى کشاند.

 سپس آن حضرت، نمونه هایى از اسباب چنگ زدن به شاخه هاى درخت «طوبى» را برشمرد و فرمود: هر کس (علاوه بر نمازهاى واجب) در این روز، نماز مستحبّى بخواند، یا روزه بگیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و مادر و فرزند، یا خویشاوندان، یا همسایگان، صلح و صفا ایجاد کند، به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» درآویخته است!

 همچنین کسى که بدهى خود را به مردم ادا کند، یتیمى را کفالت نماید یا سبک مغزى را از تعرّض به آبرو و ناموس مردم بازدارد، و کسى که قرآن بخواند; یا شکر نعمت هاى او را بجا آورد، بیمارى را عیادت کند; به پدر و مادر نیکى نماید; مؤمنى را تشییع جنازه کند و یا هر کار خیر دیگرى انجام دهد; به یکى از شاخه هاى درخت «طوبى» آویخته است.

 سپس افزود: قسم به آن کس که مرا به نبوّت مبعوث کرد، هر کس به سراغ درى از درهاى شرّ و گناه در این ماه برود، به یکى از شاخه هاى درخت «زقّوم» آویخته که او را به آتش مى کشاند; کسى که در نماز واجب خود کوتاهى نماید، یا نیازمندى نزد او آید، و شرح بیچارگى خود را بدهد و او توان حلّ مشکل آن نیازمند را داشته باشد، ولى کوتاهى کند، و دست او را نگیرد; یا عذر بدهکار بیچاره اى را نپذیرد، یا میان دو همسر، یا پدر و فرزند، یا خویشاوندان و همسایگان و دیگر مؤمنان، اختلاف و نفاق بیندازد; یا بدهى خود را به مردم انکار کند; یا از رسیدگى به کار یتیمان، خوددارى نماید; یا به سراغ خوانندگى هاى مجالس لهو و فساد برود; یا ظلم ها و گناهان خویش را بشمرد و به آن افتخار کند!، یا از همسایه بیمارش عیادت نکند، یا پدر و مادرش را از خود، ناخشنود سازد… همه اینها سبب درآویختن به شاخه هاى درخت «زقّوم» است که انسان را به جهنّم مى برد. این حدیث شریف و پرمعنا، راههاى سعادت و شقاوت را با ذکر یک مثال معنوى به روشنى بیان کرده، و طُرُق خودسازى و تهذیب نفس، و خدمت به خلق و عبودیّت خالق را، در این ماه مشخّص نموده است، و همچنین نسبت به اسباب بدبختى و محرومیّت از سعادت هشدار داده است که براى همه ماههاى سال راهگشاست; به ویژه در ماه شعبان که سرآغاز حرکت جدیدى به سوى نیکى ها و پاکى هاست.

 *اعمال مشترک این ماه

 * روزه; درباره روزه مستحبّى در این ماه بسیار تأکید شده است. رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله) این ماه را روزه مى گرفت و آن را به ماه مبارک رمضان وصل مى کرد.

 روایات فراوانى درباره روزه ماه شعبان وارد شده است که مختصرى از آنها را نقل مى کنیم:

 الف) رسول خدا(صلى الله علیه وآله) فرمود: «شعبان ماه من است و رمضان ماه خداست; هر کس یک روز از ماه مرا روزه بدارد، من در قیامت شفیع او خواهم بود و هر کس، دو روز از آن را روزه بگیرد، خداوند گناهان گذشته اش را مى آمرزد و هر کس که سه روز روزه بدارد، به او گفته مى شود (از گناهان پاک شده اى) اعمالت را از ابتدا شروع کن».

 ب) از امام صادق(علیه السلام) روایت شده است که چون ماه شعبان داخل مى شد، امام زین العابدین(علیه السلام) اصحاب خود را جمع مى کرد و مى فرمود: اى یاران من! مى دانید این چه ماهى است؟ این ماه شعبان است، رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى فرمود: شعبان ماه من است پس براى محبّت به پیامبر(صلى الله علیه وآله)، و براى تقرّب به پروردگار خود، این ماه را روزه بدارید، به حقّ آن خدایى که جان على بن الحسین(علیهما السلام) در دست اوست سوگند یاد مى کنم که از پدرم حسین بن على(علیهما السلام) شنیدم فرمود: از امیرمؤمنان(علیه السلام) شنیدم که: هر کس ماه شعبان را براى محبّت به پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) و تقرّب به خداوند روزه بگیرد، خداوند او را دوست مى دارد و به کرامت خویش در روز قیامت نزدیک مى کند، و بهشت را بر او واجب مى گرداند.

 ج) صفوان جمّال مى گوید: امام صادق(علیه السلام) به من فرمود: کسانى را که در اطراف و نواحى تو هستند به روزه در ماه شعبان وادار کن! گفتم: فدایت شوم آیا در فضیلت آن چیز مهمّى وجود دارد؟ فرمود: آرى، رسول خدا(صلى الله علیه وآله) هنگامى که هلال ماه شعبان را مى دید، فرمان مى داد که منادى در مدینه ندا دهد و بگوید: اى اهل یثرب! من فرستاده خدا به سوى شمایم; آگاه باشید که شعبان ماه من است، پس خداوند رحمت کند کسى را که یارى کند مرا بر این ماه (یعنى آن را روزه بدارد) سپس امام(علیه السلام) در ادامه فرمود: امیر مؤمنان على(علیه السلام) مى فرمود: از زمانى که این سخن را از منادى رسول اللّه(صلى الله علیه وآله) شنیدم، هرگز روزه ماه شعبان از من فوت نشد و تا زمانى که زنده ام نیز از من فوت نخواهد شد ان شاءاللّه. (البتّه آنها که نمى توانند همه ماه را روزه بگیرند، خوب است هر مقدار را که مى توانند، روزه بگیرند).

 * طبق روایت امام صادق(علیه السلام) هر روز هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُاللّهَ وَاَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ.

 * هر روز هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُاللّهَ الَّذى لا اِلهَ اِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحیمُ، اَلْحَىُّ الْقَیُّومُ، وَاَتـُوبُ اِلَیْهِ.

 از روایات استفاده مى شود که بهترین ذکرها در این ماه استغفار است و هر کس هر روز از این ماه هفتاد مرتبه استغفار کند، مثل آن است که در ماههاى دیگر هفتادهزار مرتبه استغفار کرده است.

 * صدقه دادن و کمک به نیازمندان در این ماه فضیلت فراوان دارد. راوى مى گوید: به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: یابن رسول اللّه! بهترین اعمال در این ماه کدام است؟ فرمود: صدقه دادن و استغفار. هر کس در ماه شعبان صدقه دهد، خداوند متعال، صدقه او را پرورش مى دهد همچنان که شما شتربچّه اى را پرورش مى دهید، و در قیامت به صاحبش مى رسد، در حالى که به اندازه کوه اُحُد بزرگ شده باشد!

 در روایت دیگرى از امام رضا(علیه السلام) آمده است که صدقه در این ماه سبب نجات از آتش دوزخ است.

 * صلوات بر پیامبر و آلش(علیهم السلام) در این ماه ثواب زیادى دارد. در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) نقل شده است که پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) فرمود: شعبان ماه من است، در این ماه بر من و آل من، بسیار صلوات بفرستید.

 * در تمام این ماه، هزار بار بگوید: لا اِلهَ اِلاَّ اللّهُ، وَلانَعْبُدُ اِلاَّ اِیّاهُ، مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ، وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ. در روایتى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله)آمده است: کسى که چنین کند; در قیامت در حالى از قبرش خارج مى شود که چهره اش مثل ماه شب بدر (شب چهاردهم) مى درخشد.

* در هر پنجشنبه ماه شعبان، دو رکعت نماز بگزارد; در هر رکعت بعد از سوره «حمد» صد مرتبه، سوره «توحید» را بخواند و پس از سلام، صد بار صلوات بفرستد. در روایتى که امیر مؤمنان(علیه السلام) از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) نقل کرده، آمده است که هر کس این نماز را بگزارد خداوند هر حاجتى از حاجت هاى دینى و دنیوى که داشته باشد، برآورده سازد و هر کس آن روز را روزه بدارد، خداوند جسدش را بر آتش دوزخ حرام کند.

 در همین روایت، رسول خدا(صلى الله علیه وآله) فرمود: در هر روز پنجشنبه از ماه شعبان، آسمانها را زینت مى کنند، و فرشتگان عرض مى کنند: خداوندا! روزه دارانِ این ماه را بیامرز و دعایشان را مستجاب گردان!

 * در هر روز از ماه شعبان در وقت ظهر و در شب نیمه آن، صلوات شعبانیه منقول از امام سجاد(علیه السلام) را که درمفاتیح آمده بخواند:

 *اعمال مخصوص شب ها و روزهای ماه شعبان

 براى شب اوّل ماه در کتاب «اقبال» نمازهاى زیادى ذکر شده است که از جمله آن، دوازده رکعت نماز است (هر دو رکعت به یک سلام) که در هر رکعتى یک مرتبه «حمد» و پانزده مرتبه «توحید» خوانده مى شود و از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) پاداش فراوانى براى این نماز ذکر شده است.

 روز اوّل ماه: روزه این روز فضیلت فراوانى دارد و از امام صادق(علیه السلام) نقل شده است که هر کس روز اوّل ماه شعبان را روزه بگیرد، بهشت بر او واجب مى شود(1) و «سیّد بن طاووس» در کتاب «اقبال» از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) نقل کرده است که هر کس سه روزِ اوّل ماه شعبان را روزه بگیرد و شبهایش را قیام کند و دو رکعت نماز بگزارد که در هر رکعتى یک مرتبه «حمد» و یازده مرتبه «قُل هُوَ اللّهُ اَحد» را بخواند، خداوند شرّ اهل آسمان و زمین و شرّ ابلیس و هر سلطه ستمگرى را از او برطرف سازد و خداوند گناهان فراوانى را از او مى آمرزد.

 روز سوم ماه: این روز بنا بر نقل شیخ طوسى در «مصباح»، روز ولادت با سعادت حسین بن على(علیهما السلام) است. از «قاسم بن علاء همدانى» وکیل امام حسن عسکرى(علیه السلام) نامه اى رسید که در آن آمده بود: مولاى ما امام حسین(علیه السلام) در روز پنجشنبه، سوم شعبان متولّد شد; لذا آن روز را روزه بگیر.

 شب نیمه شعبان شبی با برکت: این شب، شب بسیار مبارکى است; از امام صادق(علیه السلام) روایت شده است که از امام محمّد باقر(علیه السلام) از فضیلت شب نیمه شعبان سؤال شد، فرمود: آن شب، بعد از شب قدر بافضیلت ترین شب هاى سال است. در این شب، خداوند به بندگانش فضل خود را عطا مى فرماید و به کرم خویش، آنان را مى آمرزد;در این شب، براى تقرّب به خداوند سعى و کوشش نمایید! زیرا این شب، شبى است که خداوند به ذات مقدّس خود قسم یاد کرده است که نیازمندى را دست خالى برنگرداند، مادامى که معصیت و گناهى را نخواهد و شبى است که خداى متعال آن را براى ما اهل البیت(علیهم السلام) قرار داد، آن گونه که شب قدر را براى پیامبر ما قرار داد. پس در دعا و ثناى الهى در این شب کوشش کنید.

 از جمله برکات این شب این است که ولادت باسعادت منجى عالم بشریّت، مهدى موعود، امام زمان ـ عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف ـ در سحر این شب در سال 255، در «سرّ من رأى»، واقع شد، و بر شرافت این شب افزود.

براى این شب چند عمل است:

 اوّل: غسل است که طبق روایتى از امام صادق(علیه السلام) سبب تخفیف گناهان است.

 دوم: احیاى این شب است، به نماز و دعا و استغفار. در روایتى که حضرت امیر مؤمنان(علیه السلام) از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) نقل مى کند آمده: «هنگامى که شب نیمه شعبان فرا مى رسد آن را به عبادت به سر برید و روزش را روزه بدارید، زیرا از اوّل تا آخر این شب، از جانب خداوند ندا مى آید: آیا استغفار کننده اى هست که از گناهان خویش آمرزش طلبد، تا گناهان او را بیامرزم؟ آیا کسى هست که طلب روزى کند و من روزى او را وسعت بخشم؟».

 همچنین در روایتى آمده است که جبرئیل به رسول خدا(صلى الله علیه وآله) گفت: هر کس این شب را به تسبیح و تکبیر و دعا و نماز و استغفار و… احیا بدارد، خداوند گناهانش را مى آمرزد، و جایگاه و منزل او بهشت خواهد بود…

 اى محمّد! این شب را احیا بدار، و به امّتت فرمان ده آن را احیا دارند.

 جبرئیل پس از بیان فضایل دیگرى براى این شب، در پایان گفت: محروم واقعى کسى است که از خیر و برکت این شب محروم باشد!

 از امام زین العابدین(علیه السلام) نیز احیاى این شب نقل شده است.

 همچنین در روایتى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) نقل شده است که هر کس این شب را احیا بدارد، در آن روز که قلبها مى میرد، قلبش نخواهد مرد.

 سوم: زیارت امام حسین(علیه السلام) در این شب از افضل اعمال است، و باعث آمرزش گناهان است ،در فضیلت زیارت امام حسین(علیه السلام) در این شب روایات متعدّدى نقل شده است از جمله:

 ابوبصیر از امام صادق(علیه السلام) روایت کرده است: هر کس دوست دارد یکصد و بیست و چهار هزار پیامبر با او مصافحه کند، در نیمه شعبان، قبر حسین(علیه السلام) را زیارت کند; زیرا ارواح پیامبران در این شب به اذن خداوند به زیارت آن حضرت مى روند!

 در روایت دیگرى امام صادق(علیه السلام) فرمود: وقتى که نیمه شعبان مى شود از افق اعلى (از جانب خداوند) به زائر امام حسین(علیه السلام) ندا مى دهند که، اکنون با گناهان آمرزیده برگرد، پاداش تو به عهده پروردگارت و پیامبر خداست!

 حدّاقلّ زیارت آن حضرت آن است که انسان آن شب، بر روى بام خانه و یا فضاى باز دیگرى برود و به سمت راست و چپ آسمان نگاه کند، آنگاه به بالاى سر نظر افکند و با انگشت به سمت راستِ قبله اشاره کند و بگوید: اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا أبا عَبْدِ اللّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ رَسُولِ اللّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ وَرَحْمَةُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ.

 براى شب نیمه شعبان زیارت مخصوصه اى نیز مى باشد که در بخش زیارات (صفحه 412) ذکر شده است .

 چهارم: خواندن این دعاست که جناب «سیّد بن طاووس» و «شیخ طوسى» آن را نقل کرده اند و به منزله زیارت امام زمان(علیه السلام) است:

 اَللّهُمَّ بِحَقِّ لَیْلَتِنا هذِهِ وَمَوْلُودِها وَحُجَّتِکَ، وَمَوْعُودِهَا الَّتى قَرَنْتَ اِلى فَضْلِها فَضْلاً، فَتَمَّتْ کَلِمَتُکَ صِدْقاً وَعَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِکَ، وَلا مُعَقِّبَ لاِیاتِکَ، …….

 روز نیمه شعبان: روز ولادت باسعادت امام دوازدهم حضرت مهدى، حجّة بن الحسن صاحب الزمان(عجّل اللّه تعالى فرجه الشریف) است. بسیار شایسته است که شیعیان، در شب و روز نیمه شعبان، با تشکیل محافل و مجالس، و برپایى سخنرانى ها، درباره عظمت این روز و وجود مقدّس امام زمان(علیه السلام) و شرایط انتظار آن حضرت، و دعا براى تعجیل در ظهورش و دفع شبهات دشمنان و ناآگاهان، آن را گرامى بدارند; ولى در همه این موارد از کارهاى نامناسب وخلاف شرع بپرهیزند و عبادت را با گناه آلوده نسازند.

 البتّه زیارت آن حضرت در این روز با استفاده از زیارات معتبرى که در بخش زیارات آمده بسیار مناسب است.

ـ « ولایت فقیه از موضوعاتی است که تصور آن موجب تصدیقش می‌شود، و چندان به برهان احتیاج ندارد. به این معنی که هرکس عقاید و احکام اسلام را حتی اجمالاً دریافته باشد چون به ولایت فقیه برسد و آن را به تصور آورد، بی‌درنگ تصدیق خواهد کرد و آن را ضروری و بدیهی خواهد شناخت. » (کتاب ولایت فقیه ـ امام خمینی ـ ص۹ )

ـ « اگر طرف صحبت ما آن کسانی باشند که اساساً حکومت دین را قبول ندارند، اجرای احکام الهی را در میان انسان ها به جد نمی‌گیرند و قبول نمی‌کنند، البته محتاج استدلال دیگری خواهیم بود. اما آن کسی که می‌پذیرد باید احکام الهی و قوانین اسلامی در جامعه پیاده بشود و این را لازمه‌ی اعتقاد به خدا و به اسلام می‌داند، در برابر کسی که چنین زمینه‌ی اعتقادی را دارد، ما محتاج استدلال برای ولایت فقیه نیستیم که ثابت کنیم که در روایت یا در قرآن چنین گفته شده است. زیرا که جامعه‌یی که با قوانین اسلامی باید اداره بشود، اداره کننده‌ی جامعه، باید این قوانین را بداند. »( بیانات مقام معظم رهبری در خطبه نماز جمعه ۳۰/۲/۱۳۶۲)

ـ ده ها روش عقلی برای اثبات این اصل مترقی و ضروری وجود دارد که در اینجا صرفاً به ذکر یک استدلال ساده (و البته برای مخاطب مسلمان) اکتفا می گردد. جهت مطالعه بیشتر می توانید به منابع زیر مراجعه کنید:
(انوار الفقاهه، جلد ‏۱، صفحه ۴۵۴/ نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، آیت الله مصباح یزدی، صفحه ۹۰/ مردم سالارى دینى و نظریه ولایت فقیه، آیت الله مصباح یزدی، صفحه ۹۶ /ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت وعدالت، آیت الله جوادی آملی صفحه ۱۵۱ )

ـ به طور مختصر می‌توان گفت:

۱ـ برای تعیین نیازمندی‌های اجتماعی و جلوگیری از هرج و مرج و فساد، وجود حکومت در هر جامعه ای امری ضروری است. [حکومت لازم است]

۲ـ اولاً : احکام اجتماعی اسلام جاودانه است؛ باید در همه زمان ها و مکان ها اجرا گردد و تعطیل‌بردار نیست حتی در عصر غیبت (خاتمیت = جامعیت و جاودانگی)

ثانیاً : احکام اجتماعی و حتی بسیاری از احکام فردیِ اسلام بدون وجود حکومت اسلامی هیچ ضمانت اجرایی نخواهد داشت (قانون خوب، بدون اجرا، ثمره ای ندارد)

و ثالثاً : دین اسلام برای حکومت ساختار و برنامه جدی دارد و حکومت غیر اسلامی را نفی می نماید.
[برای تحقق احکام اسلام، تاسیس حکومت اسلامی ضروری است]

۳ ـ حکومت، حاکم می خواهد.

۴ ـ حکومت مطلوب در اسلام، حکومتی است که معصوم (علیه السلام) در رأس آن باشد.

۵ ـ در زمانی که مردم از وجود رهبر معصوم محرومند یا باید خداوند حکیم از اجرای احکام اسلام و تأسیس حکومت صرفنظر کرده باشد و در دوران طولانی غیبت، فرسودگی و تحریفات دین را بپذیرد یا اجازه اجرای آن را به شخص دیگری داده باشد تا نقض غرض و خلاف حکمت الهی نشود.

با توجه به باطل بودن فرض اول، فرض دوم ثابت می شود؛ یعنی، با توجه به ابدی بودن احکام اسلامی، از راه عقل کشف می‌کنیم که چنین اذن و اجازه‌ای از طرف خدای متعال و اولیای معصوم (علیهم السلام) صادر شده است حتی اگر بیان نقلی روشنی در این خصوص نرسیده باشد. (که فراوان رسیده است)

۶ ـ عقل می گوید؛ اگر فراهم آوردن ایده آل میسر نشد باید نزدیک‌ترین مرتبه به حد مطلوب را تأمین کرد. هنگامیکه مردم از مواهب حکومت معصوم (علیه السلام) محروم باشند، باید به دنبال نزدیک‌ترین و شبیه‌ترین حکومت به حکومت امام معصوم (علیه السلام) باشند. (هم درعلم (فقاهت)، هم در عمل (عدالت) و هم در قابلیت‌های شخصی (کفایت)

۷ ـ ولایت فقیه یعنی حاکمیت فقاهت، عدالت و کفایت در رأس حکومت اسلامی در عصر غیب

1- كظم الغيظ :

غضب كردي، اين غضبت را خاموش كني. بعضي‌ها كه عصباني مي‌شوند بايد زود اين غضبشان را خاموش كنند، نه اين‌كه برخورد تند بكنند پارسال بود يه بچه‌اي نمره‌اش كم بود باباش عصباني شده بود بچه خوبي هم بود حالا يك نمره‌اش كم شده بود، بابا عصباني شد زد پسرش را كشت… هر وقت عصباني شديد فورا يك خورده آب به صورتتان بزنيد: يك چيزي هم يادتان مي‌دهم: هر وقت عصباني شديد دستتان را به دست يك برادري، عمويي، پدري بدهيد اثر عجيبي دارد مي‌گويند به يكي از ارحامت دستت را متصل كن تا متصل كردي عصبانيت خاموش مي‌شود. كظم الغيظ… در قرآن هم آيه دارد… (سوره مباركه آل عمران آيه134) كظم الغيظ يعني خشم خود را فرو خورد: غضب كرده، اما عكس‌العمل نشان ندهد، پسرش را نزند، دخترش را نزند، شيشه خانه را نشكند، سماور را پرت نكند داد و بيداد نكند، اگر كسي تصميم بگيرد هر وقت ناراحت شد خشم خود را فرو بخورد يكي از آن سه خصلت خوب را انجام داده ورستگار خواهد شد.

2– والصبر علي السيوف لله عز و جل :

صبر كند بر شمشيرها، جوان‌هاي ما كه جبهه مي‌رفتند يك عده هرچه تير مي‌آمد موشك مي‌آمد اين‌ها صبر مي‌كردند، قديم‌ها شمشير بوده و جنگ تن به تن… هركسي كه صبر بر شمشير بكند مانند«ابو تمامه صيداوي»، جلوي امام حسين(ع) روز عاشورا ايستاد كه آقا نماز بخواند، تيرها را به آقا نزنند، آن تيرها را خورد و افتاد… اين‌ها واقعا عاشق امام حسين(ع) بودند، خداكند اين عشق را خدا به ما هم بدهد… صبر بر شمشير نه اين‌كه فرار كند از جنگ كه يكي از گناهان كبيره فرار از جنگ است.

3– و رجلٌ اُشرف علي مالٍ حرام فتركه لله عزّ وجل :

مردي كه يك مال حرامي برايش آمده، ترك مي‌كند براي خدا و آن مال حرام را نمي‌خورد. حاج ميرزا ابراهيم احمديان خياط بود؛ براي ما عبا قبا مي‌دوخت، فوت كرد. صبح درس شرايع من را هم مي‌آمد، بازاري بود كاسب بود، اما درس صبح ما را مي‌آمد. لباس از ارتش آوردند زمان طاغوت بدوزد، پول خوبي هم مي‌دادند قبول نكرد. پسرهايش به او گفتند آقا جان! اين‌ها كه پول خوبي مي‌دهند چرا نمي‌دوزي؟ گفت من از اين پول‌ها نمي‌خورم. يك خانه كوچكي داشت. عبا قبا مي‌دوخت، دانه‌اي ده تومان بيست تومان. يك نان و پنيري براي خانه‌اش مي‌برد. اين‌ها عالي اند…

(آيت‌ا… مجتهدي)

آیات عظام: امام، سیستانی، تبریزی، خوئی: گرفتن حلالیت واجب نمی‌باشد.

آیت الله سبحانی:اگرامکان داشته باشد ومفسده نداشته باشد گرفتن حلالیت لازم است.

آیات عظام رهبری، بهجت: گرفتن حلالیت لازم است.

آیات عظام صافی و نوری: در صورت عدم مفسده، لازم است.

آیت الله وحید: در صورت عدم مفسده بنا بر احتیاط واجب گرفتن حلالیت لازم است.

آیت الله مکارم: در صورت امکان و عدم مفسده گرفتن حلایت لازم است. والا به‌اندازه ای از طرف آن شخص کارهای خیر انجام دهد که یقین به رضایت او پیدا کند.

نکته: لازم به تذکر است که حتی آن دسته از علماء که گرفتن حلالیت را واجب نمی‌دانند، غالبا بر استحباب آن یا مطابق بودن آن با احتیاط مستحب تاکید می ورزند.

روایات اهل بیت (علیهم السلام)
بعد از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، ائمه اطهار (علیهم السلام) نیز به مسأله ولایت فقیه اهمیت ویژه‌ای دادند و بر نقش فقه و فقاهت در اداره و رهبری جامعه اسلامی تأکید کردند.
ـ امام علی (علیه السلام) می‌فرماید: « ایها الناس إنّ أحقّ الناس بهذا الامر أقواهم علیه و أعلمهم بأمر الله فیه »(نهج البلاغه ـ خطبه ۱۷۲)؛ ای مردم! به درستی که شایسته‌ترین مردم به این امر (حکومت)، با کفایت ترین مردم و عالم‌ترین آنان به دستورات خداوند در امر حکومت است.
ـ یکی از دلایل نقلی، مقبوله عمربن حنظله است که در طول تاریخ مورد استناد فقیهان شیعه بوده است. عمربن حنظله روایت می‌کند: « از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: دو نفر از ما (شیعیان) که در باب “دین” و “میراث” نزاعی دارند، به نزد سلطان یا قاضیان [حکومت های جور] جهت حل آن می‌روند؛ آیا این عمل جایز است؟ حضرت فرمود: هرکس در موارد حق یا باطل به آنان مراجعه کند؛ در واقع به سوی طاغوت رفته و از او مطالبه قضاوت کرده است. از این رو آنچه بر اساس حکم او [که خود فاقد مشروعیت است] دریافت می‌دارد، به باطل اخذ نموده است؛ هر چند در واقع حق ثابت او باشد؛ زیرا آن را بر اساس حکم طاغوت گرفته است. خداوند امر فرموده است: باید به طاغوت کافر باشند وآن را به رسمیت نشناسند و می‌فرماید: {یُرِیدونَ اَن یَتَحاکَموا اِلی الطّاغوتِ وَ قَد اُمِروا اَن یَکفُروا بِه} (سوره نسا آیه ۵۹) آنگاه پرسیدم پس در این‌صورت چه باید بکنند؟ امام (علیه السلام) فرمود: باید به کسانی از شما (شیعیان) که حدیث و سخنان ما را روایت می‌کنند و در حلال و حرام ما به دقت می‌نگرند و احکام ما را به خوبی باز می‌شناسند (عالم عادل)، مراجعه کنند و او را به عنوان حاکم بپذیرند. من چنین کسی را بر شما حاکم قرار دادم (فأنّی قدجعلته علیکم حاکما). پس هرگاه به حکمِ ما حکم کند و از او پذیرفته نشود، حکم خدا کوچک شمرده شده و بر ما رد شده است و آن که ما را رد کند، خدا را رد کرده است و چنین چیزی در حد شرک به خداوند است »(کافی ـ ج ۱ ـ ص ۶۷ ). این حدیث از جهت سند معتبر و مورد قبول فقیهان شیعه است.
ـ امام رضا (علیه السلام)، در حدیث مفصلی خطاب به فضل بن شاذان نیشابوی می‌فرمایند « اگر امام عادل و امینی نباشد حقوق مردم محفوظ نمی‌ماند و دین کهنه شده و احکام وارونه می‌گردد »(علل الشرایع ـ ج ۱ ـ ص ۲۵۱).
ـ اسحاق بن یعقوب نامه‌ای برای حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) می‌نویسد و محمد بن عثمان، نمایندۀ آن حضرت، نامه را می‌رساند جواب نامه به خط مبارک صادر می‌شود: « وأما الحوادث الواقعه فأرجعو فیها إلی رواه حدیثنا، فإنّهُم حجتی علیکم و أنا حجه الله » ـ در حوادث و پیشامدها به راویان حدیث ما رجوع کنید، چرا که آنان حجت من بر شمایند و من حجت خدایم (کمال الدین و اتمام النعمه- ج ۲- ص ۴۸۳).

وی در همه ابعاد گوناگون «زن بودن» نمونه شده بود.

مظهر یک دختر در برابر پدرش

مظهر یک همسر در برابر شویش

مظهر یک مادر در برابر فرزندانش

مظهر یک زن مبارز و مسئول در برابر زمانش و سرنوشت جامعه اش

وی خود یک امام است. یعنی یک نمونه مثالی ، یک تیپ ایده آل برای زن، یک اسوه، یک شاهد برای هر زنی که می خواهد شدن خویش را خود انتخاب کند.او با طفولیت شگفتش، با مبارزه مدامش در دو جبهه داخلی و خارجی، در خانه پدرش، خانه همسرش، در جامعه اش، در اندیشه و رفتار و زندگی اش، چگونه بودن را به زن پاسخ می داد.

نمی دانم از او چه بگویم؟ چگونه بگویم؟ خواستم از بوسوئه تقلید کنم، خطیب نامور فرانسه که روزی در مجلسی با حضور لوئی ، از مریم سخن می گفت. گفت هزار و هفتصد سال است که همه سخنوران عالم درباره مریم، داد سخن داده اند. هزار و هفتصد سال است که همه فیلسوفان و متفکران ملت ها در شرق و غرب، ارزش های مریم را بیان کرده اند.هزار و هفتصد سال است که شاعران جهان در ستایش مریم همه ذوق و قدرت خلاه شان را بکار گرفته اند. هزار و هفتصد سال است که همه هنرمندان، چهره نگاران و پیکره سازان بشر، در نشان دادن سیما و حالات مریم هنرمندی های اعجازگر کرده اند. اما مجموعه گفته ها و اندیشه ها و کوشش ها و هنرمندی های همه در طول این قرن های بسیار، به اندازه این کلمه نتوانسته اند عظمت های مریم را بازگویند که :

«مریم مادر عیسی است»

و من خواستم با چنین شیوه ای از فاطمه بگویم ، باز درماندم :

خواستم بگویم

            فاطمه دختر خدیجه بزرگ است

                                                          دیدم که فاطمه نیست.

خواستم بگویم

            فاطمه دختر محمد (ص) است

                                                          دیدم که فاطمه نیست.

خواستم بگویم

            فاطمه همسر علی (ع) است

                                                          دیدم که فاطمه نیست.

خواستم بگویم

            فاطمه مادر حسنین است

                                                          دیدم که فاطمه نیست.

خواستم بگویم

           فاطمه مادر زینب است

                                                      باز دیدم که فاطمه نیست.

نه ، اینها همه هست و این همه فاطمه نیست.

          * فاطمه ، فاطمه است *

برگرفته از کتاب “فاطمه، فاطمه است” دکتر شریعتی